Maria

Maryja, Najświętsza Maria Panna, matka Jezusa Chrystusa. Wg Ewangelii przez archanioła Gabriela powiadomiona o wybraniu jej na matkę Jezusa. Poślubiona Józefowi. Odwiedziła krewną Elżbietę. Jezusa urodziła w Betlejem, a następnie uciekając przed prześladowaniami Heroda udała się z rodziną do Egiptu. Po powrocie zamieszkała z Józefem i Jezusem w Nazarecie. Towarzyszyła Jezusowi w działalności publicznej. Oddana w chwili śmierci Jezusa pod opiekę Janowi Ewangeliście, przebywała z nim w Efezie (wg innej tradycji - w Jerozolimie), po czym została wzięta do nieba.
Przedstawienia Marii są jednym z podstawowych tematów w sztuce chrześcijańskiej. Najstarsze (II w.) to orantka lub Maria z dzieciątkiem na kolanach. Właściwy rozwój tematu w sztuce bizantyjskiej od VI w. (wiele typów ikonograficznych): Blacherniotissa (orantka z medalionem lub mandorlą Chrystusa na piersi), Kyriotissa (Maryja Zwycięska, stojąca lub siedząca z dzieciątkiem), Hodegetria (stojąca z dzieciątkiem na lewym ramieniu), Koimesis (zaśnięcie) itp.
Wyobrażenia te miały wielki wpływ na sztukę zachodnią (np. typ Maestà - Maria tronująca z dzieciątkiem w otoczeniu aniołów i świętych). W okresie tzw. Pięknych Madonn (sztuka gotycka, XV w.) przeważał typ Hodegetrii. Popularne też były wyobrażenia związane z Męką Pańską: Pietà, Mater Dolorosa (Matka Boska Bolesna z mieczami w piersi lub z aniołami z narzędziami męki), jak też Assunta (Wniebowzięta - z księżycem pod stopami, w gwiaździstej koronie). Maryja występuje też jako matka w zaciszu domowym lub w tematach z Ewangelii : pokłon Trzech Króli, św. Rodzina, zaślubiny NMP, "święta rozmowa". W okresie manieryzmu i baroku rozpowszechniły się przedstawienia o charakterze mistycznym: Immaculata (Niepokalana), Królowa Niebios, Matka Bolesna, Wniebowzięta.

http://portalwiedzy.onet.pl