Kościół katolicki

Kościół rzymskokatolicki, Ecclesia Romana Catholica, Sancta Catholica Ecclesia, historię Kościoła katolickiego można podzielić na trzy podstawowe okresy: wyłaniania się i kształtowania z pierwotnego chrześcijaństwa (starożytności), średniowiecza i nowożytności.

Okres starożytny w istocie jest wspólny dla całego chrześcijaństwa, trwa on od zaistnienia jego pierwocin po rok 692, czyli do synodu trullańskiego, na którym następuje zerwanie jedności Kościołów wschodnich z Kościołem rzymskim. Tę też datę można by uznać za początek Kościoła katolickiego, gdyby nie fakt, że jego twórcy odwołują się do przekazania im w sposób bezpośredni apostolstwa przez Piotra i kontynuowania go.

Z samym pojęciem, nazwą "kościół" spotykamy się już w II w., w listach biskupa rzymskiego do Kościołów. Z nazwą Kościoła oznaczającą wszystkie gminy chrześcijańskie spotykamy się w pismach Ireneusza, biskupa Lyonu, na przełomie II i III w. Ale w II w. Kościół nie nosi jeszcze cech katolicyzmu, ta cecha będzie się dopiero kształtować na skutek przejmowania pierwiastków religii synkretyzmu hellenistycznego, czyli zetknięcia się chrystianizmu z gnozą i filozoficznymi prądami epoki, co pociągnie za sobą dwie tendencje, jedną do trzymania się daleko od wszelkiej filozofii i dochowywania wierności Ewangelii, drugą do przejęcia niemal całej kultury starożytnej. W tym drugim nurcie ważną rolę odegrał Klemens Aleksandryjski, podkreślając wartość filozofii dla uzasadnienia twierdzeń religijnych. Dzieło przez niego zapoczątkowane kontynuował Orygenes.

Najpełniejszy wyraz katolicyzmowi dał w swoich pismach Augustyn, biskup Hippony. Występują w nich tak istotne dla katolicyzmu elementy jak: miejsce dla religii prymitywnej, legalizacja mistycyzmu, podkreślenie znaczenia zewnętrznych rytów i ceremonii, uzasadnienie politycznej władzy Kościoła i zracjonalizowanie teologii, w końcu, to co najistotniejsze - teza "extra Ecclesiam nulla salus" - poza Kościołem nie ma zbawienia.

Kościół katolicki szybko dostosowywał swój system organizacyjny do struktur państwowych. W III w. następują w nim istotne zmiany zmierzające do centralizacji. W IV w. następuje pełne upolitycznienie Kościoła, po edykcie tolerancyjnym Konstantyna Wielkiego, wypowiadającym wojnę wszelkim przedchrześcijańskim religiom. Na jego podstawie niszczono nie tylko świątynie i przedmioty kultu innych religii, ale także pomniki kultury, dzieła filozofów i poetów. Edykt Teodozjusza II z 423 stwierdził, że nie ma już pogan w państwie wschodniochrześcijańskim.

Pierwszy poważny sygnał o odrębności katolicyzmu w łonie Kościoła nastąpił na soborze konstantynopolitańskim w 381, na którym biskupowi tego miasta przyznano miejsce honorowe po biskupie Rzymu, jeszcze na dalszy plan został zepchnięty Kościół "apostolskiego pochodzenia" w Jerozolimie. Kolejnym etapem w umocnieniu pozycji biskupa Rzymu był pontyfikat Leona I (440-461), który na mocy słów Ewangelii św. Mateusza 16, 18 i Łukasza 22, 31 i dalsze, uznał się biskupem powszechnym całego zachodniego i wschodniego Kościoła. Ostatnim aktem dla wyodrębnienia się Kościoła katolickiego był wspomniany już synod trullański, uznany przez Kościół wschodni za sobór powszechny (V-VI).
Kościół średniowieczny różni się zasadniczo od starożytnego zarówno zwyczajami, jak i doktryną, zasiloną przez swoiście rozumianą filozofię Arystotelesa i mistyka Dionizego pseudo-Areopagity. Inną jego istotną cechą stała się absolutna władza papieża, która osiągnęła swój szczyt za pontyfikatu Innocentego III (1198-1216). Za jego czasów zaczęły powstawać i rozwijać się zakony rycerskie - zbrojne ramię Kościoła. Czasy średniowiecza to okres walki Kościoła z wieloma herezjami z jednej strony, z drugiej rozwoju zakonów i życia zakonnego.

Za pontyfikatu Lucjusza III, od roku 1184, rozpoczęła się działalność inkwizycji, również wzmocniona za czasów Innocentego III. W czasach średniowiecza rozwijają się: katolicyzmu doktryna, katolicyzmu dogmatyka, katolicyzmu etyka, katolicyzmu kult i liturgia oraz katolicyzmu organizacja.

Ważną rolę we wszystkich tych dziedzinach spełniały sobory "chrześcijaństwa zachodniego" w tym: cztery laterańskie (1123, 1139, 1179, 1215), dwa kolejne lyońskie (1245, 1274) i sobór vienneński (1311-1312) - dominowały na nich sprawy politycznie i organizacyjno-kościelne. Idee episkopalne zdominowały sobór konstancjeński (1414-1418), bazylejsko-ferrsko-florencko-rzymski (1431-1445) i piąty sobór laterański (1512-1517). Sobory trydenckie (1545-1563) i pierwszy watykański (1869-1870) mają charakter kontrreformacyjny - one też zamykają okres średniowiecza i rozpoczynają dzieje nowożytne trwające po dzień dzisiejszy.

Źródło: http://portalwiedzy.onet.pl