Arianizm

Jedna z najważniejszych herezji w dziejach chrześcijaństwa, której twórcą był Ariusz; pewne jej elementy zawierały już m.in. poglądy Pawła z Samostat (monarchianizm). Jej istotą była gruntowna rewizja nauki o Trójcy Św. w imię radykalnego monoteizmu. Wg arianizmu Osoby Boskie to 3 hipostazy "różne i niepodobne". Logos jest, z jednej strony, przymiotem jedynego i wiecznego Boga, zawsze się w Nim znajdującym, z drugiej zaś - stworzonym bezpośrednio przez Niego, doskonałym Logosem-Synem, powołanym z kolei do stworzenia świata.
Duch Święty to pierwsze twór Logosa-Syna. Natomiast w Jezusie zrodzonym z NMP Dziewicy ten ostatni zastąpił duszę ludzką, ożywiając jego ciało i stając się całkowicie człowiekiem. Arianizm zwalczali Atanazy Wielki, Bazyli Wielki, Grzegorz z Nazjanzu, Grzegorz z Nyssy i in. Potępiono go 325 na Soborze Nicejskim I i 385 na Soborze Kostantynopolitańskim I. Cieszył się znacznymi wpływami na zachodzie Europy, zwł. wśród Gotów, którzy zaszczepili go wśród ludów germańskich. Zanikł ok. VII w., by pojawić się znów w XVI w. w dobie reformacji; nawiązywał doń ruch tzw. arian, czyli braci polskich i socynianizm.

Źródło: http://portalwiedzy.onet.pl