Bryła Stefan Władysław

Urodzony(-a): 17 Sierpień 1886 ( w Krakowie)

Zmarł(-a): 03 Grudzień 1943 ( w Warszawie)

Pochowany (-a): na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

---

Życiorys

Polski inżynier budowlany, pionier spawalnictwa, polityk lwowskiej chadecji i poseł na sejm II RP.

Kariera zawodowa

Od 1921 wykładał budowę mostów na Politechnice Lwowskiej, od 1934 budownictwo na politechnice w Warszawie. Autor wielu poważnych konstrukcji, m.in. pierwszego na świecie drogowego mostu spawanego na rzece Słudwi w Maurzycach pod Łowiczem (1929) i wieżowca Prudential w Warszawie (1934). W 1928 roku opracował dla Ministerstwa Robót Publicznych pierwsze na świecie przepisy spawania konstrukcji stalowych w budownictwie. Stały się one wzorem dla podobnych przepisów w innych krajach. W 1929 został powołany na członka stałej międzynarodowej komisji mostów i konstrukcji inżynierskich. Napisał ok. 250 prac naukowych, podręczników i artykułów. Był cenionym inżynierem oraz teoretykiem spawalnictwa o międzynarodowym uznaniu współpracował min. przy budowie wieżowców w USA, m.in. Woolworth Building w Nowym Jorku (wówczas najwyższego budynku na świecie).

Działalność polityczna oraz działalność w czasie okupacji

Stefan Bryła zajmował się również polityką. W latach 1923-26 szefował lwowskiemu oddziałowi chrześcijańskiej demokracji. Piastował mandat posła na sejm I, II i III kadencji (1926-35) z okręgu Lwów. Był zwolennikiem porozumienia się z sanacją, w 1934 roku dokonał rozłamu w ChD powołując propiłsudczykowskie Zjednoczenie Chrześcijańsko-Społeczne.

Od 1939 roku i w czasie okupacji niemieckiej pełnił funkcję dziekana tajnego Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej. W strukturach podziemnego państwa polskiego w Biurze Delegata Rządu na Kraj był szefem komórki Robót Publicznych i Odbudowy. Opracował w nim min. 10-letni plan powojennej odbudowy Polski ze zniszczeń wojennych oraz instrukcję dla Kedywu AK — "Jak niszczyć stalowe mosty". Za organizowanie tajnego nauczania został wraz z całą rodziną aresztowany przez Niemców (16 listopada 1943) i rozstrzelany 3 grudnia 1943 u zbiegu ul. Puławskiej i Goworka. Jego symboliczny grób znajduje się na Warszawskich Powązkach.

Polski Związek Inżynierów i Techników Budownictwa ustanowił w roku 1964 nagrodę PZITB im. Stefana Bryły, która jest przyznawana corocznie, indywidualnie i jednorazowo za osiągnięcia naukowo-badawcze lub naukowo-techniczne w dziedzinie konstrukcji budowlanych. Nagroda ta cieszy się wysokim prestiżem w środowisku inżyniersko-budowlanym.

W 1995 American Welding Society uhonorowało dorobek Stefana Bryły nagrodą Historic Welded Structure Award za spawany most na Słudwi.

Konstrukcje autorstwa Stefana Baryły

• kompleks budynków Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie,

• hale Fabryki Parowozów w Warszawie (1922),

• Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych (Warszawa) na rogu ul. Kopernika i ul. Sewerynów (1928),

• Urząd Telekomunikacyjny i Telegraficzny na ul. Nowogrodzkiej (Warszawa),

• pierwszy na świecie drogowy spawany most na rzece Słudwi - (Maurzyce) (1928-1929),

• drugi most spawany na rzece Słudwi (Redki) (1931),

• budynek biurowy PKO (Poczty Głównej) przy ul. Świętokrzyskiej w Warszawie wysokości 8 kondygnacji (1930-1932),

• gmach Urzędu Skarbowego w Katowicach (drapacz chmur, tzw. mister Katowic) wysokości 14 kondygnacji (1930-1932),

• budynek mieszkalno-biurowy Towarzystwa "Prudential" (Hotel Warszawa) przy Placu Powstańców Warszawy wysokości 17 kondygnacji (1931-1934),

• budynek Biblioteki Jagiellońskiej przy al. Mickiewicza w Krakowie wysokości 9 kondygnacji (1934),

• gmach Marynarki Wojennej w Warszawie przy ul. Wawelskiej wysokości 5 kondygnacji (1934),

• budynek mieszkalny Funduszu Kwaterunku Wojskowego (Dom Bez Kantów) przy Krakowskim Przedmieściu w Warszawie wysokości 8 kondygnacji (1934-1935),

• Powszechny Zakład Ubezpieczeń Wzajemnych w Łodzi (1935),

• Hala Targowa w Katowicach (długości 126 m) przy ul. Piotra Skargi (1935),

• budynek Komunalnej Kasy Oszczędności przy ul. Wolności w Chorzowie wysokości 10 kondygnacji (1935-37),

• Szpital Okręgowy im. marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie (1939).

Publikacje autorstwa Stefana Baryły

• Podręcznik budownictwa żelaznego,

• Przepisy dotyczące obliczeń statycznych w budownictwie lądowym,

• Przepisy projektowania i wykonywania stalowych konstrukcji spawalnych w budownictwie,

• Beton i żelbet,

• Statyka budowli,

• Podręcznik inżynierski 1925 (Lwów-Warszawa).

Wydana przez PAN monografia obejmująca wykaz jego publikacji obejmuje 265 pozycji.
Stefan Bryła opublikował także książki o tematyce podróżniczej:

• Jeden dzień w Jokohamie. Kartki z podróży do Japonii (1913)

• Daleki Wschód (1923)

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Bry%C5%82a

---

Ciekawostki, anegdoty

W roku 1994 Rada Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej nadała jednej z sal Gmachu Architektury przy ul. Koszykowej 55 imię profesora Stefana Bryły - dziekana od 1939 r. do śmierci w 1943 r. W Warszawie jego imieniem nazwano także ulicę. Ponadto imię Stefana Bryły nosi:

• XCIII Liceum Ogólnokształcące im. prof. Stefana Bryły

• Technikum Budowlane nr 5 im. prof. Stefana Bryły

• Zespół Szkół nr 24 im. prof. Stefana Bryły

Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_Bry%C5%82a